Gelukkig maar dat er ook nog mensen zijn die wel verstand hebben van muziek. Mensen die hun hart en ziel in hun producties stoppen, en omdat ze geen enkele concessie willen doen aan de commerciële cultuur deze muziek gewoon onder eigen beheer uitbrengen. Een van zulke mensen is Melle de Boer. Zijn groep The John Dear Mowing Club timmert al enige jaren aan de weg in de Nederlandse muziekscène met prachtige, folkloristische muziek met hele persoonlijke en uiterst originele teksten.
Richard Kelly's The Box was aan de Amerikaanse boxoffice hetzelfde karige lot beschoren als voorgangers Donnie Darko en Southland Tales. Ondanks een veel toegankelijkere premisse, wist ook deze film weer weinig bezoekers naar de bioscoop te trekken. De reden laat zich samenvatten in de reactie van twee (tikkeltje domme) actiefilmliefhebbers op de trailer in de zaal bij een ándere film: "wat een vage film; die hoef ik niet te zien".
Het was in de vroege jaren zestig, weet u nog wel? En het was in Zuid-Frankrijk. Het was lente. Ofnee. Het was herfst. Maar wel een van het soort dat het weer nog lekker is. Je kon best nog naar buiten zonder jas. Al had je tegen de avond misschien een vest nodig. Of uw wolletje. God ja, ik weet uw wolletje nog wel. En u liep daar, daar en toen, met uw eerste lief. Natuurlijk was het uw eerste lief. In de jaren zestig zat iedereen ommers nog aan zijn eerste lief...
Alle manieren om dood te gaan zijn geloof ik akelig. Maar de langzame aftakeling die een mens moet ondergaan als hij dementeert is wel een bijzonder pijnlijke. Pijnlijk voor de persoon in kwestie, voor zover die zich de aftakeling realiseert, maar zeker ook voor de naasten. Peter Swanborn schreef in de reeks ‘L’ in zijn debuutbundel Bij het zien van zijn lichaam al over de dementie van zijn moeder. De reeks groeide daarna uit tot een hele bundel, die onlangs is verschenen: Tot ook ik verwaai.
Het Rotterdamse Filmfestival kun je zien als wereldreis of als zelfstudie. Je leert de wereld kennen hink-stapspringend tussen drama, oorlog, komedie en actie. En je wordt voor dilemma’s geplaatst en zult moeten oordelen over wat je ziet. 380 films lang en 240 films kort. Een vooruitblik op het 39ste IFFR. Met recensies van één afrader (Bad Lieutenant) en twee aanraders (Un Prophète en Fantastic Mr. Fox).
Het leuke aan een reeks onder de titel ‘Kommer en kwel’ is dat je de boeken die in aanmerking komen voor het oprapen hebt. En dat die boeken niet altijd een kwelling hoeven te zijn om te lezen, is natuurlijk absoluut leuk meegenomen. In deze aflevering krijgen we twee titels van vrouwelijke auteurs: zowel Brigitte Minne als Gerda Van Erkel hebben al eerder boeken beschreven die in deze rubriek zouden passen. Maar dat is niet de enige overeenkomst. Ook de hoofdpersonages hebben in dit geval een en ander gemeen. Zo zijn ze allebei buitenbeentjes, en blijken ze onverwacht een stuk sterker te staan dan hun omgeving van hen had verwacht.
Deze week in de bios een vakkundig gemaakte, maar oninteressante Stieg Larsson-verfilming (The Girl who played with fire), een vernuftige thriller (Triangle) en een serieuze, maar mooie Coen-film (A Serious Man). Films die enkel vragen oproepen en films die ze ook beantwoorden. Filmrecensent Ricco van Nierop bekeek ze en bespreekt ze.
Mijn eerste bandje was een punkband. The fuck the systems, zo heetten wij. We waren punks. Dat wil zeggen, we hadden de kledij en de kapsels; niet noodzakelijkerwijs de filosofie. We oefenden in de garaazje van de ouders van onze gitarist Bart. We waren veertien ofzo – we woonden allemaal nog bij onze ouders. Die van Bart waren het rielekst.
Nieuw in de bios: een mislukte thriller over hypnose en aliens (The Fourth Kind), een kleine bromcom over heteroseksuele stoerheid (Humpday), de nieuwe komedie van Jason ‘Juno’ Reitman over een rondreizende zakenman (Up in the air) en de nieuwe film van Spike ‘Being John Malkovich’ Jonze over eenzaamheid, vriendschap en angst (Where the wild things are).
de jongste BTG is uit!
Nu de verkiezingen eraan komen, moet ik zoals altijd weer eens die wederkerende vraag beantwoorden: stem ik op de PvdA. De kans is dit jaar, en voor deze Amsterdamse gemeenteraad, groter dan ooit. Ik ben afgeknapt op de SP, ik kan geen GroenLinks stemmen vanwege hoe die partij is omgegaan met de affaire rondom het gifschip de Probo Koala, dus dan blijven PvdA en D’66 over. En het is allerminst zeker dat de PvdA de grootste partij blijft, dus als ik Job Cohen als burgemeester wil – en dat wil ik – dan ligt een stem op Asscher voor de hand.
Het zou voor de eerste keer zijn in mijn leven dat ik PvdA stem.
Ik stem niet op de PvdA omdat ik de PvdA niet vertrouw. Natuurlijk, politici zijn niet te vertrouwen, en meer van die clichés, maar ik heb geen last van die standaardverontwaardiging over “de” politiek in Nederland. Van mij mogen politici liegen, bedriegen, draaien, schmieren, alles dat maar nodig is om gedaan te krijgen wat ze gedaan willen krijgen. Sterker nog: ik verwacht van degene die ik kies dat hij of zij een Machiavellist is. Binnen de grenzen van de wet natuurlijk, maar niet binnen de grenzen van het fatsoen. Een goede politicus is een klootzak.
Je kunt natuurlijk alleen een Machiavellist zijn als je eerst een standpunt hebt, waar je je volle gewicht achter kunt zetten, en waarmee je je verwerpelijke politicus-gedrag kunt verexcuseren. Dat standpunt, dat is voor de PvdA steevast een probleem. Zoals bij mijn vakantiecollega, die niet op basis van zijn standpunt carrière wilde maken, maar op basis van zijn carrière zich achter een standpunt schaarde.
Zo ook waarschuwde Wouter Bos onlangs in zijn Den Uyl-lezing dat de PvdA niet te radicaal de ideologische koerswijziging in praktijk moest brengen, die hij in diezelfde lezing uiteenzette: er zijn wel alternatieven voor het kapitalisme, en de Derde Weg is er niet één van. Bos: “En dus was ik voor een aanpassing van de hypotheekrenteaftrek en voor het fiscaliseren van de AOW. Een half jaar later verloren we de Tweede Kamerverkiezingen mede vanwege de impopulariteit van deze ideeën. Dus ja, er zijn alternatieven maar kijk uit.”
Met andere woorden: alternatieven okee, standpunten prima, maar we moeten wel voldoende zetels halen. Dat is Machiavellisme de verkeerde kant op. Je moet eerst een standpunt hebben waar je in gelooft, en daarna ga je daar op alle mogelijke manieren zoveel mogelijk zetels voor halen. Daarbij mag je over lijken gaan, inclusief dat van jezelf. Het is ook goed om jezelf te compromitteren, dat hoort er allemaal bij. Maar ik kan als kiezer alleen geloven in een politicus die zich compromitteert voor een groter goed, of in elk geval met een duidelijke reden. De PvdA compromitteert zich nog voordat er een inhoudelijke reden is zich te compromitteren.
De voorbeelden waarin dat gebeurt, zijn talrijk, maar laten we de meest in het oog springende nemen: de Irak-oorlog. Eerst was de PvdA tegen. Toen moest er een kabinet CDA/PvdA komen, en veranderde de PvdA haar standpunt naar voor (want dat is wat politieke steun toch gewoon inhoudt). Toen strandden de coalitieonderhandelingen en werd de PvdA weer tegen. Toen moest er een onderzoek komen, was dat een harde onderhandelingseis. Maar die eis ging toch al snel weer van tafel toen er een plek in de coalitie in zicht kwam. De PvdA liet zich paaien met een “onafhankelijk” onderzoek, kraakte harde noten, en terwijl Wouter Bos bij Buitenhof verklaarde dat je met sommige onderwerpen geen compromissen kon sluiten, dat het gewoon ja of nee was, sloot zijn partij een periode van gedraai zonder focus af met de grootste draai die je je maar kan voorstellen.
En nogmaals: Bos verdient als Machiavellist complimenten voor de manier waarop hij het voor elkaar krijgt weg te komen met de verklaring dat je met het volkenrecht geen loopje kunt nemen, terwijl hij Balkenende keer op keer toestaat om precies met dat volkenrecht een loopje te nemen. Bos is een knap politicus. Maar knap of niet, het is Machiavellisme de verkeerde kant op. Het doel is de macht, de middelen zijn de standpunten. Terwijl dat echt andersom moet zijn. Alleen standpunten kunnen je machtswellust excuseren.
De PvdA is in de loop van de afgelopen 30 jaar verlaten door ongelooflijk veel linkse mensen. GroenLinks en de SP waren vroeger splinterpartijtjes. Nu draaien ze volwaardig op de linkerflank mee. De PvdA heeft nooit de indruk gewekt dat verlies van de natuurlijke achterban te betreuren. Sterker, in de eeuwige strijd om het midden lijkt de PvdA die mensen liever kwijt dan rijk te zijn geweest. Maar dat politieke midden is verdwenen, en de PvdA heeft als flankspeler afgedaan. En ondertussen is links hopeloos verdeeld.
En dankzij die verdeeldheid siddert de voltallige linkervleugel als bekend wordt dat de PVV op bijna 30 zetels staat in de peiling. Wordt Geert de grootste? Wordt hij premier? Maar wanneer in de naoorlogse parlementaire geschiedenis werd er met minder dan 30 zetels een premier geleverd? Nooit, behalve ooit door DS’70, maar die partij was toen bij lange na niet de grootste.
De PvdA moet zich, kortom, niet meer op het midden richten, maar op de flank. En niet door de SP en GroenLinks na te gaan praten, maar door weer eens los van beoogde verkiezingsuitslagen politieke visies te gaan ontwikkelen. En niet met als doel om meer zetels te halen, maar met als doel om politiek weer geloofwaardig te worden.
Dat is nodig omdat het nodig is dat links haar hopeloze verdeeldheid oplost. En de partij met de meeste potentie om dat te doen is nog altijd de PvdA. De meeste stemmers op GroenLinks en de SP zijn nog steeds teleurgestelde PvdA’ers. Ook al hebben ze, zoals ik, nog nooit op de PvdA gestemd. Zij zijn PvdA’er. Ik ben PvdA’er. Wij verdienen een sterke PvdA. En een sterke PvdA is niet een PvdA die qua standpunten naar links opschuift, maar een PvdA die wat betreft de totstandkoming van haar standpunten naar links opschuift. En een sterke PvdA gelooft in wat ze zegt, doet, en vraagt..
De Partij van de Arbeid zou zo’n partij moeten willen zijn. Want de meeste linkse mensen (de SP- en GroenLinks-stemmers) willen zo’n partij. En de PvdA moet zich als zelfverklaarde linkse volkspartij, voordat ze zich op het midden richt, bekommeren om de linkse kiezer. De PvdA moet die groep willen vertegenwoordigen. Ik stemde nog nooit op de PvdA, maar ik wil het wel heel graag. I want my PvdA!
Joost Baars
Kies een column uit het archief via onderstaand menu.